Βοηθάει η χορτοφαγική διατροφή στον διαβήτη;

Reading Time: 9 minutes

by Elizabeth Jane Hall μετάφραση Ροζαλία Πετσίνη
More here: www.wildwoodhelath.com

Θέλετε μια νόστιμη δίαιτα που να σας βοηθά να χάσετε ανεπιθύμητα κιλά και να μειώσετε τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, υπέρταση και καρδιαγγειακή και χρόνια νεφρική νόσο; Ή αν έχετε ήδη διαβήτη τύπου 2 ή αθηροσκλήρωση, θα δοκιμάζατε μια νόστιμη δίαιτα που θα βελτιώσει και σε πολλές περιπτώσεις, θα αντιστρέψει τις διαδικασίες της νόσου; Έχουμε μία!

Πολλές δίαιτες διαφημίζονται για τον διαβήτη τύπου 2. Σε αυτό το άρθρο, εξετάζουμε τα δεδομένα που υποστηρίζουν τη χρήση χορτοφαγικών διαιτών για την πρόληψη και τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2. Τόσο η Αμερικανική όσο και η Καναδική Ένωση Διαβήτη περιλαμβάνουν τα χορτοφαγικά και vegan διατροφικά πρότυπα μεταξύ εκείνων που έχουν αποδειχθεί ότι βελτιώνουν τον έλεγχο της γλυκόζης, το σωματικό βάρος και τους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου.¹

Πρώτον, μια προειδοποίηση: Το να είσαι χορτοφάγος ή φυτοφάγος δεν πρόκειται να σε βοηθήσει αν τρώς συχνά επεξεργασμένα δημητριακά, υπέρ επεξεργασμένα τρόφιμα και ανάλογα κρέατος. Ωστόσο, οι χορτοφαγικές ή vegan δίαιτες βοηθούν στην πρόληψη, τη βελτίωση, ακόμη και την αντιστροφή του διαβήτη τύπου 2, εάν είναι κυρίως ολόκληρες τροφές, φυτικές, είναι καλά ισορροπημένες και παρέχουν όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Αποδεικτικά στοιχεία, παρακαλώ!

Μειώνει τον κίνδυνο για διαβήτη

Η κατανάλωση κόκκινου κρέατος σχετίζεται θετικά με τη συχνότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.²³ Τα άτομα που καταναλώνουν επεξεργασμένα κρέατα έχουν κατά ένα τρίτο υψηλότερη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη σε σύγκριση με εκείνα που δεν καταναλώνουν καθόλου.⁴

Παρατηρητικές μελέτες δείχνουν ότι η συχνότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 είναι 1,6 έως 2 φορές χαμηλότερη στους χορτοφάγους από ό,τι στον γενικό πληθυσμό, ακόμη και μετά την προσαρμογή για τις διαφορές στον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ). ⁵

Η Adventist Health Study 2 παρακολούθησε 15.200 άνδρες και 26.187 γυναίκες (17% μαύροι συμμετέχοντες) που δεν είχαν διαβήτη κατά την έναρξη. Όσοι ακολουθούσαν vegan και ωμο-γαλακτοχορτοφαγική διατροφή είχαν μείωση 77% και 54%, αντίστοιχα, στον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη. Μετά τον έλεγχο του δείκτη μάζας σώματος και άλλων παραγόντων του τρόπου ζωής, ο κίνδυνος διαβήτη μειώθηκε κατά 62% για τους vegan και 38% για όσους ακολούθησαν μια ωμο-γαλακτοχορτοφαγική διατροφή.

Ο μειωμένος κίνδυνος ήταν ιδιαίτερα έντονος μεταξύ των μαύρων vegan, οι οποίοι, στην προσαρμοσμένη ανάλυση, είχαν μειωμένο κίνδυνο 70%, και οι μαύροι ωμο-γαλακτοχορτοφάγοι είχαν μειωμένο κίνδυνο 52%, σε σύγκριση με τους μη χορτοφάγους.⁶

Η Tzu Chi Health Study διαπίστωσε σημαντικές μειώσεις στον κίνδυνο διαβήτη μεταξύ των χορτοφάγων βουδιστών. Οι 2900 παμφάγοι κατανάλωναν λίγο κρέας και ψάρι. Αντίθετα, οι 2900 χορτοφάγοι κατανάλωναν περισσότερη σόγια, φυλλώδη λαχανικά, ξηρούς καρπούς, δημητριακά ολικής αλέσεως, λίγα φρούτα και γάλα. Σε σύγκριση με την ομάδα των παμφάγων, η χορτοφαγική ομάδα είχε 51% χαμηλότερο κίνδυνο στους άνδρες. Οι χορτοφάγες μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες είχαν 75% χαμηλότερο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2 μετά τον έλεγχο του ΔΜΣ (δείκτη μάζας σώματος) και άλλων παραγόντων του τρόπου ζωής.⁷

Αποτελεσματική Θεραπεία για τον Διαβήτη Τύπου 2 Βελτιώνει την Απώλεια Βάρους

Υπάρχουν ισχυρά στοιχεία που υποστηρίζουν τη χρήση ενός φυτικού διατροφικού προτύπου στην κλινική πράξη για άτομα με διαβήτη τύπου 2.⁸

Περίπου το 85% των ατόμων με διαβήτη τύπου 2 είναι παχύσαρκα. Όσον αφορά την απώλεια λίπους, μια θερμίδα δεν ισούται πάντα με μια θερμίδα. Σκεφτείτε αυτή την ενδιαφέρουσα μελέτη. Όσοι έκαναν δίαιτα και υιοθέτησαν μια χορτοφαγική δίαιτα χαμηλών θερμίδων όχι μόνο έχασαν βάρος πιο αποτελεσματικά από εκείνους που ακολουθούσαν συμβατικές δίαιτες χαμηλών θερμίδων, αλλά βελτίωσαν και τον μεταβολισμό τους μειώνοντας το μυϊκό λίπος. Και οι δύο ομάδες σε αυτή τη μελέτη είχαν μειώσει το λίπος κάτω από το δέρμα.

Σε σύγκριση με μια τυπική δίαιτα χαμηλών θερμίδων, οι χορτοφάγοι, ωστόσο, παρουσίασαν μεγαλύτερη μείωση του λίπους που καλύπτει τους μύες και σημαντική μείωση του αποθηκευμένου λίπους μέσα στους μύες.⁹ Η απώλεια μυϊκού λίπους βελτιώνει τον μεταβολισμό της γλυκόζης και των λιπιδίων. Επομένως, αυτό το εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για άτομα με προδιαβήτη και διαβήτη τύπου 2.

Σε μια τυχαιοποιημένη δοκιμή ατόμων με διαβήτη τύπου 2, συνταγογραφήθηκε μια vegan δίαιτα χαμηλών λιπαρών χωρίς περιορισμό θερμίδων. Αυτή η vegan δίαιτα χαμηλών λιπαρών συνδέθηκε με μεγαλύτερη απώλεια βάρους στις 22 εβδομάδες σε σύγκριση με μια συμβατική δίαιτα που είχε περιορισμούς στην πρόσληψη ενέργειας.¹⁰

Στις 74 εβδομάδες, η απώλεια βάρους παρέμεινε σημαντική σε κάθε ομάδα διατροφής, αλλά δεν διέφερε σημαντικά μεταξύ των ομάδων (–4,4 κιλά στην vegan ομάδα και –3,0 κιλά στην συμβατική ομάδα διατροφής).¹¹

Καλύτερος έλεγχος γλυκόζης αίματος

Μια μετά-ανάλυση 6 τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών – συνολικά 255 συμμετεχόντων – διαπίστωσε ότι οι χορτοφαγικές δίαιτες συσχετίστηκαν με 0,4% μεγαλύτερη μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) σε σύγκριση με άλλες συνταγογραφούμενες δίαιτες για διαβήτη.¹²

Βελτιωμένες Μετρήσεις

Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη 6 μηνών,¹³ ερευνητές πήραν 74 ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 και τους χώρισαν τυχαία σε χορτοφαγική δίαιτα ή συμβατική διαβητική δίαιτα, (οδηγός διατροφής διαβήτη) (CDD). Και οι δύο δίαιτες είχαν παρόμοιες τιμές θερμίδων και ήταν περιορισμένες σε θερμίδες (-500 kcal/ημέρα). Η συμβατική διαβητική δίαιτα περιέχει περίπου 45% της ενέργειας με τη μορφή υδατανθράκων, 30% λιπών και 25% πρωτεϊνών. Το ανώτατο όριο για την πρόσληψη χοληστερόλης ήταν 200 mg ημερησίως. Η χορτοφαγική δίαιτα περιείχε περίπου 15% περισσότερους υδατάνθρακες, λιγότερο λίπος και η πρόσληψη χοληστερόλης ήταν έως 50 mg την ημέρα. Μετά από 12 εβδομάδες, προστέθηκε άσκηση στα διατροφικά τους σχήματα. Στις 12 και 24 εβδομάδες, οι ερευνητές μέτρησαν την ευαισθησία τους στην ινσουλίνη και την αντιοξειδωτική τους κατάσταση. Η απεικόνιση με μαγνητική τομογραφία αποκάλυψε τον όγκο του σπλαχνικού και του υποδόριου λίπους. Ποια ήταν τα αποτελέσματα;

Χρήση Φαρμάκων: Το σαράντα τρία τοις εκατό των συμμετεχόντων στην χορτοφαγική ομάδα και το 5% των συμμετεχόντων στην συμβατική διαβητική δίαιτα μείωσαν τη φαρμακευτική αγωγή μείωσης της γλυκόζης στο αίμα.

Απώλεια Βάρους: Η χορτοφαγική ομάδα παρουσίασε σχεδόν διπλάσια απώλεια βάρους σε σύγκριση με την ομάδα CDD (-6,2 kg έναντι -3,2 kg).

Ίντσες: Η περιφέρεια μέσης μειώθηκε επίσης και στις δύο ομάδες. Ωστόσο, υπήρξε μεγαλύτερη απώλεια στην χορτοφαγική ομάδα από ότι στην ομάδα CDD.

Όγκος λίπους: Οι συμμετέχοντες στην χορτοφαγική ομάδα παρουσίασαν επίσης μεγαλύτερη μείωση τόσο στο σπλαχνικό όσο και στο υποδόριο λίπος από ότι οι συμμετέχοντες στην ομάδα CDD. Ο όγκος του υποδόριου λίπους μειώθηκε και στις δύο ομάδες μετά τις διατροφικές παρεμβάσεις. Μετά την προσθήκη άσκησης, μειώθηκε περαιτέρω στην χορτοφαγική ομάδα κατά 2%, ενώ αυξήθηκε ασήμαντα στην ομάδα ελέγχου κατά 2%. Ο όγκος του σπλαχνικού λίπους μειώθηκε και στις δύο ομάδες μετά τις διατροφικές παρεμβάσεις. Μετά την προσθήκη άσκησης, μειώθηκε περαιτέρω στην χορτοφαγική ομάδα κατά 4%, ενώ παρέμεινε αμετάβλητος στην ομάδα CDD.

Βελτιστοποίηση ορμονών: Στην παχυσαρκία και τον διαβήτη τύπου 2, η ορμόνη αδιπονεκτίνη, η οποία ευαισθητοποιεί την ινσουλίνη και καίει το λίπος, μειώνεται. Αν και δεν υπήρξε αλλαγή στην αδιπονεκτίνη σε εκείνους τους συμμετέχοντες που έτρωγαν τη διατροφή διαβήτη CDD, τα επίπεδα αδιπονεκτίνης στους χορτοφάγους συμμετέχοντες αυξήθηκαν. Αυτή η αύξηση της αδιπονεκτίνης ωφελεί τους χορτοφάγους επειδή κάνει τους μύες πιο ευαίσθητους στην ινσουλίνη και μειώνει την παραγωγή και απελευθέρωση γλυκόζης από το ήπαρ.¹⁴

Η υπερβολική παραγωγή γλυκόζης στο ήπαρ από υψηλά επίπεδα γλυκαγόνης συνέβαλε σε υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα στον διαβήτη τύπου 2. Και οι δύο ομάδες παρουσίασαν περίπου ίση μείωση της λεπτίνης, μιας ορμόνης κορεσμού. Η παχυσαρκία δημιουργεί αντίσταση στη λεπτίνη, στην οποία η λεπτίνη δεν μπορεί να συνδεθεί με τους αντίστοιχους υποδοχείς της. Κατά συνέπεια, το επίπεδο της λεπτίνης αυξάνεται. Τα υψηλά επίπεδα λεπτίνης αυξάνουν την πείνα, τη φλεγμονή, τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και ορισμένων μορφών καρκίνου.

Αντιοξειδωτική ικανότητα: Μια υγιεινή χορτοφαγική διατροφή παρέχει ανώτερη αντιοξειδωτική άμυνα. Τόσο ο διαβήτης όσο και η παχυσαρκία δημιουργούν ελεύθερες ρίζες και υπερνικούν την αντιοξειδωτική άμυνα. Η υπεροξειδική δισμουτάση 1 (SOD1) είναι ένα ένζυμο που προστατεύει τα κύτταρα από βλάβες από τις ελεύθερες ρίζες. Στην χορτοφαγική ομάδα, αυτό το αντιοξειδωτικό αυξήθηκε σε διαδοχικά βήματα κατά 49%, ενώ στην ομάδα CDD, αυτό το αντιοξειδωτικό ένζυμο μειώθηκε σταδιακά κατά 30%. Η ανηγμένη γλουταθειόνη (GSH) είναι ένα κρίσιμο αντιοξειδωτικό που υποστηρίζει την υγιή ηπατική λειτουργία. Η ανηγμένη γλουταθειόνη αυξήθηκε στην χορτοφαγική ομάδα σταδιακά κατά 27%, αλλά μειώθηκε στην ομάδα ελέγχου κατά 11%. Και οι δύο ομάδες, ωστόσο, είχαν αύξηση στο αντιοξειδωτικό ένζυμο καταλάση και μείωση των ελεύθερων ριζών συνολικά.

LDL: Η LDL (κακή χοληστερίνη) χοληστερόλη μειώθηκε κατά 8% μετά την διατροφική παρέμβαση στην χορτοφαγική ομάδα και παρέμεινε μειωμένη μετά την προσθήκη άσκησης, ενώ το επίπεδο LDL δεν άλλαξε στην ομάδα CDD.

Εκτεταμένη Μελέτη 74 Εβδομάδων

Πρέπει να σημειωθεί ότι μετά από 6 μήνες, η χορτοφαγική ομάδα και οι συμμετέχοντες στην CDD έκαναν προσωπικές προσαρμογές στη διατροφή τους, αλλά γενικά παρέμειναν σε μη συνταγογραφούμενες χορτοφαγικές ή συμβατικές διαβητικές δίαιτες. Στο τέλος έξι μηνών ελεύθερης προσαρμογής της διατροφής και των προγραμμάτων άσκησής τους, η χορτοφαγική ομάδα παρουσίασε θετικές επιδράσεις στους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου. Όσον αφορά την απώλεια βάρους, τη γλυκόζη αίματος και τη μείωση του υποδόριου και σπλαχνικού λίπους, δεν υπήρχε διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων.

Οι από του στόματος χορηγούμενοι υπεργλυκαιμικοί παράγοντες, οι οποίοι μειώθηκαν κατά 43% στην χορτοφαγική ομάδα και κατά 5% στην ομάδα CDD κατά την αρχική παρέμβαση, έπρεπε να αυξηθούν κατά 14% για 3 από τους 21 χορτοφάγους συμμετέχοντες. Αντίθετα, το 26% (6 από τους 21) στην ομάδα CDD κατά τη διάρκεια 1 έτους μετά το τέλος της παρέμβασης, έπρεπε να αυξήσει τη χρήση φαρμάκων που μειώνουν το σάκχαρο στο αίμα. Το 5% των συμμετεχόντων (1 από τους 21) στην χορτοφαγική ομάδα και το 13% (3 από τους 23) στην ομάδα CDD έλαβαν ινσουλίνη.¹⁵ Μέρος της απόκλισης των τελευταίων 6 μηνών μπορεί να οφείλεται σε λανθασμένη ανάκληση ή ίσως σε απελευθέρωση ορισμένων πτυχών της διατροφής κάποιου ή σε φυσικά οροπέδια.

Λιγότερη Νεφρική Νόσος

Ένας στους επτά Αμερικανούς διατρέχει κίνδυνο χρόνιας νεφρικής νόσου. Ο διαβήτης ευθύνεται για σχεδόν τις μισές περιπτώσεις ΧΝΝ. Στη Μελέτη Υγείας των Νοσηλευτών, η κατανάλωση κρέατος συσχετίστηκε με σημαντικά μεγαλύτερη μείωση της νεφρικής λειτουργίας σε διάστημα 11 ετών σε γυναίκες που είχαν ήδη ήπια ΧΝΝ (χρόνια νεφρική νόσο). ¹⁶

Μια 24ετής παρακολούθηση 14.868 ενηλίκων στη Μελέτη Κινδύνου Αθηροσκλήρωσης και Κοινοτήτων διαπίστωσε ότι η υψηλότερη προσήλωση σε μια υγιεινή, φυτική διατροφή συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο χρόνιας νεφρικής νόσου.¹⁷Περισσότερες μελέτες έχουν δείξει ότι μια χορτοφαγική διατροφή μπορεί να βελτιώσει την ήπια διαβητική νεφρική νόσο.¹⁸¹⁹

Βελτιστοποιεί την Υγεία των Αιμοφόρων Αγγείων

Περίπου το 75% των ατόμων που έχουν διαβήτη θα εμφανίσουν υπέρταση. Περίπου τα δύο τρίτα των θανάτων σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη οφείλονται σε καρδιαγγειακές παθήσεις. Ακολουθεί η ανάλυση αυτού του ποσοστού θνησιμότητας σε άτομα με διαβήτη: περίπου το 40% οφείλεται σε ισχαιμική καρδιοπάθεια, το 15% σε άλλες μορφές καρδιακής νόσου, κυρίως συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, και περίπου το 10% σε εγκεφαλικό επεισόδιο.²⁰

Μια μετά-ανάλυση τυχαιοποιημένων μελετών ελέγχου διαπίστωσε ότι η υποκατάσταση του κόκκινου κρέατος με πηγές φυτικής πρωτεΐνης υψηλής ποιότητας, αλλά όχι με ψάρι ή υδατάνθρακες χαμηλής ποιότητας, οδηγεί σε πιο ευνοϊκές αλλαγές στα λιπίδια και τις λιποπρωτεΐνες του αίματος.²¹

Μια άλλη μετά-ανάλυση 9 τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 (665 συμμετέχοντες), συνέκρινε τις χορτοφαγικές παρεμβάσεις με τις δίαιτες ελέγχου, καταδεικνύοντας σημαντικές βελτιώσεις στους παράγοντες κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένων των λιπιδίων, της αρτηριακής πίεσης, του γλυκαιμικού ελέγχου, του σωματικού βάρους και της κοιλιακής παχυσαρκίας.²²

Μια μελέτη ανασκόπησης διαπίστωσε ότι μια υγιεινή φυτική διατροφή μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και θανάτου από αυτές κατά 40%.²³

Οι υγιεινές χορτοφαγικές δίαιτες χαμηλών λιπαρών – σε συνδυασμό με άσκηση, διαχείριση του στρες και διακοπή του καπνίσματος – μπορούν να προκαλέσουν σημαντική υποχώρηση στη στένωση της στεφανιαίας αρτηρίας σε ασθενείς με μέτρια έως σοβαρή στεφανιαία νόσο.²⁴

Συμπεράσματα:

Οι υγιεινές χορτοφαγικές δίαιτες προσφέρουν πολλά οφέλη. Συνεργαστείτε με έναν vegan διαιτολόγο για να ξεκινήσετε τα σχέδια του μενού σας. Μια ισορροπημένη φυτική διατροφή έχει όλα τα θρεπτικά συστατικά εκτός από τις βιταμίνες Β-12 (κοβαλαμίνη) και D. Πολλές εταιρείες διατροφικής μαγιάς και μη γαλακτοκομικού γάλακτος έχουν εμπλουτιστεί με Β-12. Άτομα που είναι επιρρεπή σε ουρική αρθρίτιδα ή αυξημένο ουρικό οξύ ή που έχουν φλεγμονώδη νόσο του εντέρου θα πρέπει να λαμβάνουν τη Β12 τους από διαφορετική πηγή από τις νιφάδες εμπλουτισμένης μαγιάς. Η ΣΗΠ για τη Β12 για ενήλικες είναι 2,6 μικρογραμμάρια εάν το επίπεδο Β12 είναι σε καλό εύρος.

Ορισμένες παθήσεις – γαστρίτιδα, νόσος του Crohn, παθήσεις του εντέρου και χειρουργική επέμβαση στομάχου ή εντέρου, νεφρική νόσος μπορούν να επηρεάσουν την απορρόφηση της Β-12 και της βιταμίνης D. Η μετφορμίνη και οι φάρμακα του γαστρικού οξέος επηρεάζουν επίσης την απορρόφηση της Β-12. Διαβάστε τις ετικέτες. Όταν ψωνίζετε για διατροφική μαγιά ή ένα συμπλήρωμα βιταμίνης Β, αναζητήστε την πιο απορροφήσιμη μορφή Β-12, γνωστή ως μεθυλοκοβαλαμίνη.

Κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου και του χειμώνα, σε περιοχές όπου δεν μπορείτε να εκθέσετε το πρόσωπο, και τα χέρια σας στον ήλιο, πρέπει να βεβαιωθείτε ότι λαμβάνετε βιταμίνη D. Η ΣΗΠ για τη βιταμίνη D είναι 600 IU (15 mcg) για παιδιά και ενήλικες και 800 IU (20 mcg) εάν είστε άνω των 71 ετών. Τόσο το Wildwood Lifestyle Center όσο και η κλινική Lifestyle Outpatient ειδικεύονται στην υποστήριξη ατόμων που πάσχουν από διαβήτη, παχυσαρκία, υψηλή αρτηριακή πίεση και χρόνιες παθήσεις.

Πηγές / Sources

1
Jardine MA, et al. Perspective: Plant-Based Eating Pattern for Type 2 Diabetes Prevention and Treatment: Efficacy, Mechanisms, and Practical Considerations. Adv Nutr. 2021 Dec 1;12(6):2045-2055. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8634508 [↩]
2
Aune, D. Meat consumption and the risk of type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis of cohort studies. Diabetologia 2009, 52 2277–2287. https://link.springer.com/article/10.1007/s00125-009-1481-x [↩]
3
Pan, A. consumption and risk of type 2 diabetes: 3 cohorts of US adults and an updated meta-analysis. Am. J. Clin. Nutr. 2011, 94, 1088–1096. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3173026/[↩]
4
Vang A. Meats, processed meats, obesity, weight gain and occurrence of diabetes among adults: Findings from Adventist Health Studies. Ann. Nutr. Metab. 2008, 52, 96–104.[↩]
5
Kahleova H, Pelikanova T. Vegetarian Diets in the Prevention and Treatment of Type 2 Diabetes. J Am Coll Nutr. 2015; 34(5):448-58. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/07315724.2014.976890[↩]
6
Tonstad S, Vegetarian diets and incidence of diabetes in the Adventist Health Study-2. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2013; 23:292–9. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3638849/[↩]
7
Chiu THT, Taiwanese vegetarians and omnivores: dietary composition, prevalence of diabetes and IFG. PLoS One. 2014;9:e88547. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3921224/[↩]
8
Jardine MA, Perspective: Plant-Based Eating Pattern for Type 2 Diabetes Prevention and Treatment: Efficacy, Mechanisms, and Practical Considerations. Adv Nutr. 2021 Dec 1;12(6):2045-2055. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8634508/[↩]
9
Taylor & Francis. “Vegetarian diets almost twice as effective in reducing body weight, study finds.” ScienceDaily, 12 June 2017[↩]
10
Barnard ND, et al. A low-fat vegan diet improves glycemic control and cardiovascular risk factors in a randomized clinical trial in individuals with type 2 diabetes. Diabetes Care. 2006; 29:1777–83. https://diabetesjournals.org/care/article/29/8/1777/28693/A-Low-Fat-Vegan-Diet-Improves-Glycemic-Control-and[↩]
11
Barnard ND, Cohen J, et al. A low-fat vegan diet and a conventional diabetes diet in the treatment of type 2 diabetes: a randomized, controlled, 74-wk clinical trial. Am J Clin Nutr. 2009; 89:1588S–96S. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0002916523238290[↩]
12
Yokoyama Y, Barnard ND, Levin SM, Watanabe M. Vegetarian diets and glycemic control in diabetes: a systematic review and meta-analysis. Cardiovasc Diagn Ther. 2014; 4:373–82.[↩]
13
Kahleova H, Matoulek M, et al. Vegetarian diet improves insulin resistance and oxidative stress markers more than conventional diet in subjects with Type 2 diabetes. Diabet Med. 2011 May, https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1464-5491.2010.03209.x [↩]
14
Torres N. Adipose Tissue: White Adipose Tissue Structure and Function, Encyclopedia of Food Health. 2016.[↩]
15
Hana Kahleova, Martin Hill, Terezie Pelikánova, Vegetarian vs. conventional diabetic diet – A 1-year follow-up, Cor et Vasa, Volume 56, Issue 2, 2014, Pages e140-e144. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0010865014000113[↩]
16
Knight EL, The impact of protein intake on renal function decline in women with normal renal function or mild renal insufficiency. Ann Intern Med.2003; 138:460–7.[↩]
17
Kim H, Plant-based diets and incident CKD and kidney function. Clin J Am Soc Nephrol. 2019; 14:682–91[↩]
18
Barsotti G, Effects of a vegetarian, supplemented diet on renal function, proteinuria, and glucose metabolism in patients with “overt” diabetic nephropathy and renal insufficiency. Contrib Nephrol. 1988; 65:87–94.[↩]
19
Jibani MM, Predominantly vegetarian diet in patients with incipient and early clinical diabetic nephropathy: effects on albumin excretion rate andnutritional status. Diabet Med. 1991; 8:949–53.[↩]
20
Wang. CCL. Clinical Update: Cardiovascular Disease in Diabetes Mellitus: Atherosclerotic Cardiovascular Disease and Heart Failure in Type 2 Diabetes Mellitus – Mechanisms, Management, and Clinical Considerations. Circulation. 123: 34 34. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/circulationaha.116.022194[↩]
21
Guasch-Ferré, M.Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials of Red Meat Consumption in Comparison With Various Comparison Diets on Cardiovascular Risk Factors. Circulation. April 8 2119:139. 1828–1845. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIRCULATIONAHA.118.035225[↩]
22
Viguiliouk E, et al., Effect of vegetarian dietary patterns on cardiometabolic risk factors in diabetes: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Clin Nutr. 2019; 38:1133–45.[↩]
23
Kahleova H, Levin S, Barnard ND. Vegetarian Dietary Patterns and Cardiovascular Disease. Prog Cardiovasc Dis. 2018 May-Jun;61(1):54-61.[↩]
24

Ornish D, Intensive lifestyle changes for reversal of coronary heart disease. JAMA. 1998; 280:2001–7.[↩]